Vier op de tien werknemers wil zzp’er worden, maar het aantal zelfstandigen daalt juist

Bijna vier op de tien werknemers overweegt de stap naar zelfstandig ondernemerschap. Tegelijk is het werkelijke aantal zzp’ers in 2025 voor het eerst in jaren gedaald — en juist onder de leeftijdsgroep die het meest enthousiast is over het zzp-schap is de afname het grootst. Nieuwe cijfers van Intelligence Group en het CBS laten een opvallende paradox zien.

De ambitie is groot, maar neemt licht af

Uit het Arbeidsmarktgedragsonderzoek van Intelligence Group, uitgevoerd in het laatste kwartaal van 2025, blijkt dat 14 procent van de werknemers zeker zzp’er wil worden. Nog eens een kwart zegt het te overwegen. Samen gaat het dus om zo’n vier op de tien werknemers die de overstap naar zelfstandig ondernemerschap serieus in gedachten heeft.

Die ambitie is wel iets gedaald ten opzichte van begin 2024 — vlak voor de hervatting van de handhaving op schijnzelfstandigheid — toen nog 17 procent van de werknemers ‘ja’ zei en 26 procent ‘misschien’. De wens is dus niet verdwenen, maar koelt langzaam iets af.

Jongeren zijn het meest enthousiast: van de 15- tot 24-jarigen wil 22 procent zzp’er worden. Hoe ouder de werknemer, hoe lager dat percentage. De wens is ook iets groter onder mannen dan onder vrouwen, wat overeenkomt met de feitelijke verhouding onder zelfstandigen: 63 procent man, 37 procent vrouw.

Van de huidige zzp’ers wil 11 procent liever in loondienst, en 38 procent sluit dat niet uit. De groep die dat zeker niet wil kromp van 51 naar 48 procent. Ook onder zelfstandigen neemt de zekerheid over de eigen positie dus licht af.

Ondertussen daalt het werkelijke aantal zzp’ers fors

Terwijl de aspiraties groot blijven, vertelt de praktijk een ander verhaal. Het CBS rapporteerde eerder deze maand dat het aantal zzp’ers in 2025 met 62.000 is gedaald tot circa 1,2 miljoen. Daarmee is een einde gekomen aan een jarenlange, ononderbroken groei die het totaal in tien jaar tijd met zo’n 370.000 had opgedreven.

De oorzaak is direct: per 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst strenger op schijnzelfstandigheid. Opdrachtgevers zijn terughoudender geworden bij het inhuren van zelfstandigen, met name in sectoren als zorg, bouw, techniek en platformdiensten. In het eerste kwartaal van 2025 stapten alleen al 59.000 zzp’ers over naar loondienst — bijna twee keer zoveel als een jaar eerder. ZZP Nieuws beschreef eerder al hoe het aantal actieve zelfstandigen daalt terwijl KVK-inschrijvingen nog licht groeien: die schijnbaar tegenstrijdige cijfers hebben alles te maken met het verschil tussen administratieve registraties en wie daadwerkelijk aan het werk is.

Jongeren haken het sterkst af

Juist de leeftijdsgroep die het meest geïnteresseerd is in het zzp-schap, is in de praktijk het sterkst afgehaakt. Van de 15- tot 27-jarigen daalde het aantal actieve zzp’ers met 18 procent, van 105.000 naar 86.000. Onder 27-plussers was de daling met 4 procent aanzienlijk kleiner.

De terugval is zichtbaar in vrijwel alle beroepsgroepen, maar het hardst in zorg en welzijn: van 12.000 naar 7.000 jonge zelfstandigen. Ook in agrarische beroepen, creatieve functies, technische beroepen en de dienstverlening nam het aantal jonge zzp’ers merkbaar af. Alleen in transport, logistiek en commerciële beroepen groeide het aantal jonge zelfstandigen nog.

Opvallend genoeg zijn jonge werkenden niet van de arbeidsmarkt verdwenen. Het totale aantal werkende jongeren nam in 2025 juist toe — zowel het aantal met een vast als met een flexibel dienstverband groeide. Een groot deel van de voormalige jonge zzp’ers is dus niet gestopt met werken, maar overgestapt naar loondienst.

Droom en werkelijkheid lopen verder uiteen

De KVK registreerde in 2025 slechts 178.000 nieuwe zzp’ers, tegen 206.000 in 2024. Omgerekend is dat zo’n 2 procent van alle werknemers in loondienst — terwijl vier op de tien zeggen te willen overstappen. De kloof tussen ambitie en daadwerkelijke actie was zelden zo zichtbaar.

Dat betekent niet dat zelfstandig werken verdwijnt. Nederland telt nog steeds 1,2 miljoen zzp’ers en in specialistische sectoren blijft de vraag naar flexibele professionals groot. Maar de tijd dat starten als zzp’er bijna vanzelf ging, en dat opdrachtgevers zonder veel vragen zelfstandigen inhuurden, lijkt voorbij. Wie nu de stap overweegt, doet er goed aan niet alleen te kijken naar de wens, maar ook naar de sector, de contractvorm en de realiteit van een markt die structureel aan het verschuiven is.

---

Bronnen: 

Intelligence Group – Arbeidsmarktgedragsonderzoek Q4 2025 (via Zipconomy, 26 februari 2026)

CBS – Aantal zzp’ers in 2025 gedaald met 62 duizend, cbs.nl (12 februari 2026) CBS – Landelijke Jeugdmonitor: aantal zzp’ers daalt het sterkst onder jongeren, cbs.nl (februari 2026)

KVK – Jaarrapportage startende ondernemers 2025

Het bericht Vier op de tien werknemers wil zzp’er worden, maar het aantal zelfstandigen daalt juist verscheen eerst op ZZP Nieuws | Het Laatste Nieuws & Advies voor Zelfstandige Ondernemers.